Kwiaty doniczkowe

Niewiele o wyglądzie, a dużo o potrzebach roślin

Stapelia

Posted by zojalitwin w dniu 03.04. 2011

©

©Stapelia

 

Opis

Rodzina: Apocynaceae – toinowate

Stapelia bywa nazywana gwiazdą szeryfa, zamszycą i brudnotą.

Rodzaj Stapelia, obejmuje około 45 gatunków niskich sukulentów o grubych, wzniesionych, mięsistych, żebrowanych pędach, rozgałęziających się u nasady. Są one najczęściej w kolorze szarozielonym.

Z podstaw ubiegłorocznych pędów wyrastają najczęściej poje­dynczo duże bo o średnicy 10-15 cm kwiaty(u niektórych gatunków nawet 25-35 cm) w kształcie pięcioramiennej rozgwiazdy. Utrzymują się na roślinie kilkanaście dni. Kwiaty niektórych gatunków – bo nie wszystkich – wydzielają za­pach gnijącego mięsa. Jest to przystosowanie się rośliny do rodzaju zapylacza jakim są muchówki(rodzaj much). Część gatunków tak bardzo wiernie odtwarza wygląd i zapach rozkładającego się ciała zwierzęcia, że oszukane owady składają jaja w zasięgu korony kwiatu niczym w faktycznym mięsie. W drugim roku po zapyleniu wyrastają długie owoce wypełnione nasionami zaopatrzonymi w aparat lotny. Jako ciekawostkę podam, że jedynie 2 gatunki stapelii ma pachnące kwiaty.

Stapelia flavopurpurea tworzy kwiaty jasnożółte lub z zielonkawe i o zapachu wosku pszczelego.

Stapelia erectiflora o maleńkich, mocno owłosionych kwiatach, z podwiniętymi płatkami, na długich szypułkach, wydzielają zapach zbliżony do zapachu wanilii.

Kwiaty prawie wszystkich stapelii można oglądnąć po kliknięciu na link http://anti-matter-3d.com/Stapeliads/Stapelia.html lub http://www.flickr.com/search/?q=stapelia&w=97303475@N00

Na naszym rynku najczęściej spotkamy się z trzema gatunkami:

Stapelia gigantea – stapelia olbrzymia. Roślina wytwarza jasnozielone pędy dorastające do 20 cm wysokości. Kwiaty o średnicy 25-35 cm. Ich cechą charakterystyczną jest to, że płatki kwiatów są dość cienkie i każdy płatek przechodzi w długi wąski ogonek. Kolor kwiatów jest dość zróżnicowany bo począwszy od kremowego do cielisto różowego. W czasie kiedy nie kwitnie od innych stapelii odróżnia ją budowa pędu który – gdyby ktoś popatrzył z góry lub przeciął pęd – ma kształt pogrubionego znaku + bowiem jego cztery żebra są ustawione do siebie prostopadle, a rowki między żebrami bardzo głębokie.

Stapelia grandiflora – stapelia wielkokwiatowa. Jest najczęściej uprawia­ną jako roślina doniczkowa. Kwiaty o kolorze ciemno purpurowo-brązowym, zwykle ciemniejsze są końce płatków. Pokryte są fioletowymi włoskami, które przy brzegach są długie i prawie białe. Wielkość kwiatu to około 15 cm. Dopóki nie otworzy kwiatu od poprzedniego gatunku odróżnia go rozmieszczenie i kształt pączka.

Stapelia variegata – stapelia pstra. Podaję jej starą nazwę bo jeszcze jest w powszechniejszym użyciu. Tak naprawdę nazywa się Orbea variegata.. Z rodzaju Stapelia wydzielono te gatunki, które w środku kwiatu mają wypukły pierścień i utworzono odrębny rodzaj pod nazwą Orbea. Jest to mie­szaniec bardzo zmienny, o trudnym do ustalenia rodowodzie. Ma wzniesione, do 10 cm wysokości, okrągło żebrowane, silnie ząbkowane, jasnozielone pędy, często pod wpływem słońca o czerwonawym połysku. Tworzy gęste kępy. Latem po­jawiają się duże kwiaty średnicy 7-8 cm z brązowymi, fioletowymi i żółtymi plamkami i paska­mi, które mają bardzo intensywny zapach rozkładającego się mięsa. Na okres kwitnienia warto ją wynieść na balkon by sąsiedzi nie posądzili nas o to, że sprzątamy tylko ‚rynek’ pomijając zakamarki.

Występowanie

Pochodzi z suchych i gorących obszarów Afryki południowej.

Wysokość

Uzależniona od gatunku lecz mieszczą się w zakresie od 10 – 35 cm.

Termin kwitnienia

Późnym latem i wczesną jesienią.

Kolor kwiatu

Jest uzależniony od gatunku.

Stanowisko

Ponieważ stapelie w naturze rosną w cieniu zarośli lecz jest to Afryka, dlatego w uprawie doniczkowej ich stanowisko powinno być ciepłe, przewiew­ne i bardzo jasne, jednak chronione przed ostrym słoń­cem. Nadmierne nasłonecznienie hamuje wzrost roślin, a także przyspiesza korkowacenie pędów. Latem z powodzeniem może stać na ocienionym w godzinach południowych balkonie. Także zimą postawmy ją tak by miała maksimum światła jakie możemy jej dać. Jeśli to tylko możliwe warto ograniczyć w tym czasie temperaturę, lecz nie powinna spaść poniżej 10 0C. Zbyt niskie temperatury i brak światła to zaproszenie wysłane do chorób grzybowych.

Jedna uwaga – nie zmieniać ustawienia doniczki po pojawieniu się pąków. Zmiana kąta padanie światła może spowodować zrzucenie kwiatów i pąków.

Wymagania

Stapelia jest rośliną łatwą do pielęgnacji. Nie szkodzi jej nawet suche powietrze naszych zimowych mieszkań. Przystępując wiosną do przesadzenia używajmy płytkich pojemników z uwagi na krótki system korzeniowy (na zdjęciu jest orbea, ale wszystkie stapelie mają taki sam rodzaj korzeni.) oraz brak wówczas warstwy ziemi, która nie jest przez korzenie penetrowana za to gromadzi wodę co dla korzeni tego sukulentu dobre nie jest. Stapelia ma tendencję do zagniwania nasady pędów, dlatego przygotowując podłoże trzeba postarać się o takie, które łatwo odprowadzi każdy nadmiar wody lecz jednocześnie zapewni dostateczną dla rośliny wilgoć. Podłoże dla tej rośliny musi być dość żyzne. Kto ma możliwość kupić podłoże do storczyków ma ułatwione zadanie. Kto nie ma tej wygody może przygotować sobie podłoże we własnym zakresie. Wystarczy ziemia z kompostownika minimum dwuletnia, odkwaszony torf, wermikulit lub jakikolwiek inny rozluźniacz. Wszystkie te składniki w jednakowych ilościach. Część hodowców preferuje ziemię wyłącznie mineralną, pozbawioną organicznych dodatków. Łatwiej im wówczas uchronić się przed chorobami grzybowymi. W warunkach, kiedy mamy tylko jedną stapelię ważniejsze wydaje się zapewnienie jej przepuszczalnego lecz żyznego podłoża. Jeśli w naszej doniczce jest ziemia kupna nawożenie zaczynamy już po około miesiącu od przesadzenia. Dajemy co 2 tydzień nawóz do kaktusów. Przez cały sezon podlewamy po przeschnięciu około 4-5 cm ziemi w doniczce. Pamiętajmy jest to sukulent gromadzący wodę w pędach więc nie można dawać jej za dużo bo pędy zaczną zagniwać. Nie można także przesuszyć ziemi bo zaschnięte korzenie po podlaniu nie mogą podjąć swej aktywności i zaczynają gnić co przenosi się na podstawy pędów. Zimą podlewamy tylko tyle by nie dopuścić do więdnięcia rośliny. W obronie przed zagniwaniem podstawy pędów można na wierzch doniczki dać warstwę kamyczków(keramzytu) by łodygi nie miały styczności z wilgotną ziemią. Kamyki trzeba wymieniać, bo staję się brzydkie pod wpływem wody i glonów.

Rozmnażanie

Przez wysiew nasion wiosną. Siejemy płytko i w odkażone podłoże. Zabezpieczone przed zbyt szybkim wysychaniem ziemi trzymamy w temperaturze najlepiej 25 – 30 0C. Pamiętajmy jednak, że najszybciej i w największym procencie kiełkują nasiona świeże. Przy przesadzaniu – kiedy siewki mają około 5 cm wysokości – uważajmy by nie uszkodzić korzeni. Kwitnące rośliny otrzymamy w ciągu 2-3 lat.

Wczesnym latem(ważne by roślina była w okresie wzmożonego wzrostu) odrywamy całe pędy i pozostawiamy na powietrzu by rana obeschła. Czas jaki powinien upłynąć od oderwania sadzonki do jej posadzenia może wynosić około 2 tygodni. Chodzi o wytworzenie tzw. callusa czyli tkanki odpowiedzialnej za tworzenie korzeni. Dopiero wówczas sadzimy do bardzo przepuszczalnego podłoża. Czasem pędy się tak ukształtują, że możemy oderwać je wraz z korzonkami. Sadzonka taka przyjmie nam się znacznie szybciej.

Choroby i szkodniki

Stapelie atakowane są często przez wełnowce. Znaleźć je możemy nie tylko na pędach, ale także na korzeniach. Dlatego jeśli zauważymy, że pęd więdnie, a na zewnątrz nie ma żadnych ku temu powodów proszę sprawdzić korzenie w poszukiwaniu szkodników. Może pojawić się także mszyca korzeniowa. Właśnie z powodu tych skłonności stapelii bardzo dokładnie sprawdzajmy korzenie podczas przesadzania.

Uwagi

Łacińska nazwa rodzajowa Stapelia została nadana na cześć Johannesa van Stapel, lekarza i botanika żyjącego w XVII wieku.

 

Przypisy


Wykorzystano zdjęcia z następujących stron:

Sadzonka z korzeniami – http://plantas.facilisimo.com/foros/cactus-y-crasas/stapelia-gigantea_554624_3.html

Owoc - http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Stapelia-Lepida-seme.JPG

Płaska doniczka - https://picasaweb.google.com/hertha3/AranjamenteDeSuculente#5159385003821086850

About these ads

Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

WordPress.com Logo

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Twitter picture

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

 
Follow

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

Join 55 other followers

%d bloggers like this: